Музикофілетичні компетентності студентів спеціальності «терапевтична педагогіка»: досвід викладання у вищій школі Польщі
DOI:
https://doi.org/10.24195/artstudies.2026-3.8Ключові слова:
музикофілетичні компетентності, терапевтична педагогіка, академічна освіта, дидактика вищої школи, музикотерапія, професійна підготовка педагогівАнотація
Сучасна підготовка педагогів-терапевтів вимагає формування компетентностей, що відповідають суспільним потребам і забезпечують можливість застосування різноманітних методів для підтримки розвитку й навчання осіб з особливими освітніми потребами. Важливим складником професійної підготовки є формування компетентностей, пов’язаних із використанням музики та окремих елементів музикотерапії в педагогічній практиці. Метою статті є висвітлення ролі музикофілетичних компетентностей у підготовці студентів спеціальності «Терапевтична педагогіка» та представлення педагогічного досвіду, набутого під час викладання відповідних навчальних курсів у польському закладі вищої освіти. Стаття має теоретико-практичний характер і ґрунтується на аналізі наукової літератури, навчально-методичної документації та власного педагогічного досвіду автора. У ній розкрито теоретичні засади музикофілетичних компетентностей педагога та їхнє значення для підготовки фахівців до роботи з особами, які мають різноманітні освітні й розвиткові потреби. Також наведено приклади педагогічних підходів, що сприяють формуванню цих компетентностей. Окрему увагу приділено викликам, пов’язаним із розробленням навчальних курсів, що містять елементи музикотерапії, а також можливостям інтеграції такого змісту в освітні програми з терапевтичної педагогіки. Розглянуто поняття «музикофілетика» як новий авторський термін, що позначає мистецько-педагогічну дисципліну, яка поєднує музичну освіту з діяльністю, спрямованою на підтримку індивідуального розвитку. У висновках зазначено, що формування музикофілетичних компетентностей може стати важливим складником професійної підготовки майбутніх педагогів-терапевтів, забезпечуючи їхню готовність до здійснення освітньої та підтримувальної діяльності з дотриманням чітких професійних меж між педагогом і музикотерапевтом.
Посилання
1. Bolger, J. (2019). The Pedagogy and Principles of Teaching Therapeutic Practice with Children and Young People. Journal of Teaching in Social Work, 39(2), 181–188. DOI: https://doi.org/10.1080/08841233.2019.1581122
2. Borowiecka, R. (2004). Uczę się z Mozartem. Warszawa: Centrum Edukacji „Rozwój»
3. Chmielińska, A. (2017). Dynamika transgresji twórczych. Studium przypadków pedagogów. Łódź : Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
4. Czerepaniak-Walczak, M. (2001). Kompetencja. W: M. Wójcicka (red.), Jakość kształcenia w szkolnictwie wyższym. Słownik tematyczny (s. 68–72). Warszawa : Centrum Badań Polityki Naukoiwej i Szkolnictwa Wyższego.
5. Day, Ch. (2019). What is teaching abaut? Professionalism and the limitations of standarnd and competetences. European Journal of Education, 54(3), 315-318, https://doi.org/10.1111/ejed.12348
6. Denek, K. (2005), Ku dobrej edukacji. Toruń-Leszno: Wydawnictwo Akademickie „Akapit».
7. Duraj-Nowakowa. K. (2014). Pedagogiczna przestrzeń diagnozy, profilaktyki i terapii. W: J. Skibska i J. Wojciechowska (red.), Diagnoza i terapia pedagogiczna w przestrzeni edukacyjnej (s. 11–19). Kraków : Libron – Filip Lohner.
8. Dz.U. (2023). Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z` dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, poz. 2102.
9. Dz.U. (2024). Obwieszczenie Ministra Nauki z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, poz. 453.
10. Ecclestone, K., Hayes D. (2008). The Dangerous Rise of Therapeutic Education. London: Routledge, https://doi.org/10.4324/9780203870563
11. Galińska, E. (2026). Muzyka jako medium terapeutyczne. Muzyka metaforą człowieka, jego życia i choroby. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
12. Gąsienica-Szostak, A. (2003). Muzykoterapia w rehabilitacji i profilaktyce. Warszawa: PZWL.
13. Gnitecki, J. (2005). Kompetencje nauczyciela w cywilizacji informatycznej. W: H. Moroz (red.), Rozwój zawodowy nauczyciela (s. 119–132). Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls».
14. Jarkowska, A. E. (2004). Muzyka jako elementy wychowania w rozwoju dziecka z niepełnosprawnością. Tychy: Maternus Media.
15 Jastrząb, J. i Baczała, D. (2011), Wybrane zagadnienia z pedagogiki korekcyjno-kompensacyjnej. Wzorzec terapeuty. Pedagogika Toruńska, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.
16. Kataryńczuk-Mania, L. (2022). Muzykoterapia z perspektywy pedagogicznej: wybrane postulaty i refleksje. W: P. Cylulko i J. Gładyszewska-Cylulko (red.), Muzykoterapia: od pionierskiej działalności do kreatywnej twórczości (s. 137–154). Wrocław: Wydawnictwo Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego.
17. Kierył, M. (2004). Elementy terapii i profilaktyki muzycznej. Warszawa: Co. Maciej Kierył.
18. Kierył, M. (2014). Relaks. Aktywizacja. Warszawa: WSiP.
19. Kijowska, J., M. (2014). Praca terapeuty pedagogicznego z perspektywy studentów. W: J. Skibska i J. Wojciechowska (red.), Diagnoza i terapia pedagogiczna w przestrzeni edukacyjnej (s. 21–37). Kraków: Libron – Filip Lohner.
20. Kisiel, M. (2007). Pedagogiczno-dydaktyczne aspekty wykorzystania muzyki w stymulacji rozwoju dziecka. Dąbrowa Górnicza: Wydawnictwo Naukowe WSB.
21. Konaszkiewicz, Z. (1988). Muzykoterapia w pedagogice terapeutycznej. Zeszyty Naukowe Akademii Muzycznej we Wrocławiu, 45, 19–33.
22. Konieczna, E. J. (2022). Arteterapia w teorii i praktyce. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls».
23. Konieczna-Nowak L. (2013). Wprowadzenie do muzykoterapii. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls».
24. Lecourt, E. (2008). Muzykoterapia, czyli jak wykorzystać siłę dźwięków, tłum. L. Teodorowska. Katowice: Videograf II.
25. Łobocki, M. (2000). Metody i techniki badań pedagogicznych. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls».
26. Martínez-Hierrezuelo, Y. & Bernabé Villodre, M. del M. (2025). Perceptions of future teachers of Therapeutic Pedagogy on an intercultural music workshop. International Journal of Inclusive Education, 29(8), 1217–1233, https://doi.org/10.1080/13603116.2023.2263448
27. Orieščikova, H. (2020). Music therapy or music philetics in school? Kultura – Przemiany – Edukacja, 8, 162–173, http://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/6215
28. Parol, R. (2009). Rozwijanie umiejętności terapeutycznych. W: E. Przygońska i I. Chmielewska (red.), Nauczyciele wobec wyzwań współczesności: doświadczenia – badania – koncepcje. Łódź: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej.
29. Radwańska, A. (2018). Terapia pedagogiczna. Scenariusz zajęć. Poradnik dla terapeuty u nauczyciela. Warszawa: Difin.
30. Robbins, C. i Nordoff, P. (2008). Terapia muzyką w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi, tłum. A. Bryndal i E. Masiak. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls».
31. Saks, O. (2007). Musicophilia. Tales of Music and the Brain. New York: Vintage Books.
32. Saks, O. (2009). Muzykofiia. Opowieść o muzyce i mózgu, tłum J. Łoziński. Poznań: Zysk i s-ka.
33. Stachyra, K. (2024). Muzykoterapia receptywna. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
34. Stachyra, K. (2025). Pomiędzy edukacja muzyczną a muzykoterapią. Dwie perspektywy pracy z muzyką. Horyzonty Wychowania, 24(71), 45-55. DOI: https://doi.org/10.35765/hw.2025.2471.06
35. Stankowski, A. (2009) Terapia pedagogiczna – wprowadzenie. Chowanna, 1(32), 9-32. https://doi.org/10.31261/CHOWANNA.2009.32.02
36. Szatan, E. (2014). Rozważania o kompetencjach muzycznych nauczycieli-terapeutów w terapii muzyka. W: D. Beczała i J. Błeszyński (red.), Muzyka w logopedii (s. 61-74). Toruń: Uniwersytet Mikołaja Kopernika.
37. Tomatis, A. (1995). Ucho i śpiew. Lublin: UMCS.
38. Wosik-Kawala, D. i Zubrzycka-Maciąg, T., red. (2011). Kompetencje diagnostyczne i terapeutyczne nauczyciela. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls».
39. Zińczuk, M. (2021). Kompetencje terapeutyczne nauczyciela w zmieniającej się przestrzeni edukacyjnej. W: A. Karpińska i M. Zińczuk, K. Kowalczuk (red.), Nauczyciel we współczesnej rzeczywistości edukacyjnej (s. 251–265). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
##submission.downloads##
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.
